1. Klassieke kweekmethode met membraanfiltratie
De meest toegepaste methode (en tot nu toe de referentie) is een klassieke kweekmethode met behulp van membraanfiltratie (volgens NEN). Een volume water van 500 ml wordt gefiltreerd over een polycarbonaat membraanfilter met een poriegrootte van 0.2 micrometer. De filter wordt daarna gesonificeerd in 5 ml monsterwater. Een fractie wordt vervolgens uitgeplaatst op Legionella‑specifieke voedingsbodems. De voedingsbodems worden 7 dagen bij 37 graden Celsius bebroed. Daarna worden ze gescreend op specifieke groei, niet zichtbaar op controleplaten zonder het aminozuur l‑cysteine, dat essentieel is voor de groei van Legionella. Bij verdachte platen vindt bevestiging plaats en mogelijk wordt met behulp van polyclonale antistoffen serologisch het type vastgesteld.
2. Snelle Legionella-analyse
Sinds 2001 voert WLN ook een snelle Legionella-analyse uit. Deze analyse is gebaseerd op het aantonen van genetisch materiaal van Legionella en is als zodanig onafhankelijk van de groeisnelheid waarmee Legionella gekweekt kan worden. In de praktijk wil dat zeggen dat binnen een tijdsbestek van 5 uur na aanleveren van het monster bekend kan zijn of en hoeveel Legionella er in het monster aanwezig is. De kanttekening die hierbij gemaakt moet worden is dat Legionella-DNA zowel in levende als intacte dode cellen aanwezig is. Het DNA-signaal dat met de methode wordt aangetoond, kan in een aantal situaties (bij gebruik van thermische of chemische desinfectie) gedeeltelijk afkomstig zijn van dode Legionellabacteriën. Om een indicatie te kunnen geven over de toepassing en de waarde van de analyse, is vooraf informatie-uitwisseling betreffende het doel van de analyse noodzakelijk.
WLN bepaalt met deze methode kwantitatief Legionella pneumophila. De huidige wetgeving met betrekking tot Legionella laat nu ook ruimte om een alternatieve moleculaire methode uit te voeren om besmetting met Legionella uit te sluiten. Dit nog altijd in combinatie met de ‘klassieke’ kweek. Nu wordt evenwel volop profijt getrokken van de 6 dagen tijdwinst. Begin 2004 is WLN verder gegaan met de ontwikkeling van PCR (polymerase chain reaction) technieken. Er is geïnvesteerd in de Realtime-PCR-apparatuur en WLN is dan ook het eerste routine waterlaboratorium in Nederland dat deze techniek inzet. De voordelen van realtime PCR (QPCR) zijn kwantitatieve QPCR analyse en nog snellere resultaten. Momenteel zijn er kwantitatieve analyses voor, Legionella pneumophila, Campylobacter en Cryptosporidium. De verwachting is dat het pakket zich in de komende tijd sterk zal uitbreiden.
Meer info: Gerhard Wubbels, tel. 050 4022 121